Jezelf zijn: waarom dit advies niet zo simpel is

Introductie – waarom “jezelf zijn” leeg kan aanvoelen

Het advies “jezelf zijn” is overal te vinden — op social media en in inspirerende quotes zoals “Wees jezelf, alle anderen zijn al bezet.”
Toch zie ik in mijn werk als hypnotherapeut hoe dit goedbedoelde advies je juist meer in verwarring kan brengen dan versterken.

Wanneer we proberen om “gewoon onszelf te zijn”, horen we vaak een koor van innerlijke stemmen:

• het deel dat iedereen tevreden wil houden,
• de perfectionist die geen fouten toestaat,
• de rebel die zich wil verzetten,
• of de angstige innerlijke criticus die bang is om te falen.

Welke van deze stemmen is dan de echte jij?

De waarheid is dat er veel meer achter dit advies schuilgaat dan een simpele slogan.

Kernboodschappen

• “Jezelf zijn” is een waardevol advies, maar voor veel mensen moeilijk te leven door innerlijke conflicten die al vroeg in het leven zijn ontstaan.
• Deze innerlijke conflicten — tussen wat je wilt en wat je doet — worden aangestuurd door onbewuste overlevingspatronen die je ooit hebben beschermd.
• Hypnotherapie helpt je deze patronen te herkennen en te vernieuwen, zodat je weer kunt handelen in lijn met je authentieke zelf.
• Het resultaat is geen nieuwe versie van jou, maar een terugkeer naar de rustige, zelfverzekerde en compassievolle jij die altijd al onder de conditionering aanwezig was.

“Jezelf zijn” heeft oude wortels — en moderne valkuilen

De mens houdt zich al duizenden jaren bezig met identiteit en authenticiteit. De oude Grieken graveerden “Ken uzelf” op de Tempel van Apollo in Delphi (today.uconn.edu), en Shakespeare liet het personage Polonius zeggen: “To thine own self be true.”

De moderne psychologie heeft onderzocht waarom zulke uitspraken ons aanspreken. We hebben de neiging te geloven dat ieder mens een stabiel, onveranderlijk ware zelf heeft — een idee dat bekendstaat als psychologisch essentialisme (spsp.org).

Het geloof in een kernzelf kan het leven samenhang en betekenis geven, maar het kan ook druk creëren om een verborgen “echte jij” te moeten ontdekken. Wanneer je niet aan dat ideaalbeeld voldoet, kan dit leiden tot twijfel of zelfs schaamte (spsp.org).

We zijn niet één enkel zelf

Zowel oude wijsheidstradities als moderne therapievormen erkennen dat wij geen éénvoudig, vaststaand wezen zijn.

Plato beschreef de ziel al als bestaande uit meerdere delen die voortdurend met elkaar in conflict kunnen zijn (educationalrenaissance.com).

Hedendaagse benaderingen, zoals Internal Family Systems, zien onze persoonlijkheid als een gemeenschap van innerlijke delen of sub-persoonlijkheden. Deze delen zijn geen tekortkomingen — het zijn rollen die we hebben ontwikkeld om te kunnen functioneren. Veel van deze rollen ontstaan vanuit een overlevingsdrang.

Elk van deze delen heeft een positieve intentie — je dienen door je te beschermen of je op een bepaalde manier veiligheid of houvast te bieden.

Maar naarmate je volwassen wordt, kunnen deze strategieën star worden. Wat ooit helpend was, kan later leiden tot angst, boosheid, somberheid of zelfs zelf-sabotage, wanneer de oude aanpak niet meer past bij je huidige leven.

In zo’n innerlijke toestand iemand zeggen dat hij of zij “gewoon zichzelf moet zijn”, doet geen recht aan de complexiteit van de innerlijke wereld.

Om authentiek te kunnen zijn, moeten eerst de conflicten tussen deze verschillende innerlijke delen worden opgelost.

Van overlevingsstrategieën naar innerlijk conflict

Als kind leert ieder van ons manieren om met de wereld om te gaan. Onbewust passen we ons aan onze omgeving aan door gedragingen te ontwikkelen die ons helpen ons veilig, geaccepteerd of geliefd te voelen.

Deze aanpassingsstrategieën zijn geen fouten — het zijn intelligente reacties op onze vroege leefomgeving. Maar terwijl ze ooit functioneel waren, kunnen ze verouderd raken wanneer het leven verandert. Het onderbewuste blijft ze echter uitvoeren, als oude software die blijft draaien lang nadat ze nodig is.

Zolang deze patronen niet worden geüpdatet, kunnen ze innerlijke conflicten veroorzaken — tussen wat je bewust wilt en wat je onderbewuste nog steeds denkt te moeten doen om veilig te blijven.

Daarom zijn wilskracht, praten of positief denken alleen vaak niet voldoende. Een passende methode, zoals hypnotherapie, maakt directe communicatie met het onderbewuste mogelijk. Zo kunnen verouderde strategieën worden losgelaten en vervangen door nieuwe, meer passende reacties die ondersteunen wie je vandaag bent.

Mijn ervaring met innerlijke conflicten — wanneer “jezelf zijn” moeilijker voelt dan het klinkt

In mijn hypnotherapiepraktijk zie ik vaak hoe bewuste doelen botsen met onbewuste patronen.
Je kunt oprecht jezelf willen zijn, leven in lijn met je waarden — en toch merken dat je gedrag iets heel anders laat zien.

Je wilt misschien afvallen, maar saboteert jezelf door verkeerde voeding te kiezen, te laat te eten of geen motivatie te voelen om te koken of te bewegen. Een deel van jou wil echt veranderen, terwijl een ander deel nog steeds comfort of veiligheid zoekt in vertrouwde gewoontes.

Of je verlangt naar diepe, vervullende relaties, maar voelt je te angstig om buiten je comfortzone te stappen, of je komt telkens terecht bij partners die emotioneel niet beschikbaar of zelfs kwetsend zijn.

Ook op het werk kunnen innerlijke conflicten ontstaan. De meeste mensen willen oprecht een bijdrage leveren, maar hun waarden, innerlijke roeping, persoonlijke grenzen en/of verwachtingen van de werkomgeving kunnen botsen met de realiteit. Wanneer deze innerlijke spanningen niet worden opgelost, kunnen ze uiteindelijk leiden tot burn-out.

Dit zijn enkele van de meest voorkomende vormen van innerlijk conflict die ik in mijn werk tegenkom: de spanning tussen wie je wilt zijn en de patronen die je ooit hebt ontwikkeld om je aan te passen.

Ooit hebben anderen pleasen, perfect willen zijn of pijn vermijden je geholpen om je veilig te voelen. Maar vandaag kunnen diezelfde patronen je vastzetten in je leven, frustratie veroorzaken en een gevoel van machteloosheid geven.

Met behulp van hypnotherapie kunnen we toegang krijgen tot het onderbewuste, waar deze oude programma’s nog steeds actief zijn. Samen onderzoeken we wat elk deel van jou probeert te beschermen, actualiseren we verouderde overtuigingen en brengen we je innerlijke wereld opnieuw in lijn met je huidige doelen en waarden.

Wanneer dat gebeurt, beschrijven cliënten vaak een gevoel van rust, helderheid en natuurlijke motivatie — alsof ze eindelijk stoppen met vechten tegen zichzelf en werkelijk zichzelf kunnen zijn.

Eckhart Tolle’s inzicht — je bent niet je gedachten

De spiritueel leraar Eckhart Tolle belicht nog een andere laag van het vraagstuk rond authenticiteit. In The Power of Now beschrijft hij een periode van diepe depressie waarin hij zich plotseling realiseerde dat hij luisterde naar zijn eigen ongelukkige gedachten. Hij stelde zichzelf de vraag: wie ben ik werkelijk — de denker of de waarnemer?
Op dat moment ervoer hij een verschuiving naar een stille, vredige aanwezigheid onder de stroom van gedachten.

Tolle benadrukt dat de geest een instrument is — een briljant instrument — maar dat we lijden wanneer we zijn verhalen verwarren met wie we werkelijk zijn en hem ons leven laten leiden in plaats van hem bewust te gebruiken. Wanneer gedachten dwangmatig blijven doorgaan, krijgt het deel van ons dat wordt gevormd door verleden en toekomst vrij spel, wat innerlijke conflicten en emotionele pijn voedt.

Deze visie sluit nauw aan bij hypnotherapie: je kunt niet echt jezelf zijn zolang je vastzit in mentale ruis. Daarvoor is het nodig opnieuw contact te maken met de rustige, bewuste aanwezigheid onder het voortdurende denken.

Het innerlijke werk van jezelf worden

Hoe ga je voorbij clichés en kun je werkelijk jezelf zijn?
Vanuit mijn ervaring verloopt dit proces in drie belangrijke stappen, die zich op een natuurlijke manier ontvouwen binnen hypnotherapie.

1. De oorsprong blootleggen

Ongeveer 90–95 % van ons gedrag wordt aangestuurd door onbewuste programmering. Deze programma’s ontstaan in de vroege kindertijd, wanneer het brein nog volop in ontwikkeling is.

Via hypnotherapie krijgen we toegang tot het onderbewuste, waar deze overlevingspatronen zijn opgeslagen. In een rustige, gefocuste toestand kunnen cliënten teruggaan naar het moment waarop een beschermend deel is ontstaan en de positieve intentie ervan herkennen.

2. Verouderde overtuigingen loslaten

Wanneer de kern helder is, werken we met innerlijk-kindwerk en delenintegratie om beperkende overtuigingen op te lossen en emotionele lasten los te laten. Naarmate deze oude strategieën hun grip verliezen, verzacht het innerlijke conflict en ontstaat er ruimte voor nieuwe mogelijkheden.

3. Het brein opnieuw programmeren

Na het loslaten van oude patronen installeren we nieuwe, ondersteunende overtuigingen.
Hypnose brengt het brein in een ideale toestand voor verandering — rustig, open en ontvankelijk — en versterkt zo de neuroplasticiteit. Dit maakt het mogelijk om nieuwe, gezondere manieren van denken, voelen en reageren snel en moeiteloos te ontwikkelen.

Na hypnotherapie beschrijven cliënten vaak dat zij zich lichter, meer gecentreerd en vanzelfsprekender authentiek voelen — alsof hun wijzere, compassievolle Zelf het stuur heeft overgenomen.

Wetenschappelijke onderbouwing

Klinisch onderzoek bevestigt de effectiviteit van deze werkwijze. Meta-analyses tonen aan dat hypnotherapie middelgrote tot significante positieve effecten heeft op zowel mentale als fysieke gezondheid (frontiersin.org). Het kan pijn, emotionele stress en medicatiegebruik verminderen en klachten zoals angst en het prikkelbare-darmsyndroom verbeteren. Deze resultaten laten zien dat werken met het onderbewuste een wetenschappelijk onderbouwde methode is.

Conclusie – authenticiteit als levenspad

“Jezelf zijn” is een prachtig streven, maar kan misleidend zijn wanneer we het interpreteren als impulsief gedrag of als de zoektocht naar één vaststaande identiteit.

Authenticiteit vraagt moed om naar binnen te kijken, nieuwsgierigheid om je vele innerlijke delen te ontmoeten, en compassie om de wonden te helen waaruit zij zijn ontstaan.

Het is een reis van afleren, herprogrammeren en opnieuw verbinden met het diepere Zelf waar Eckhart Tolle en andere leraren naar verwijzen.

Hypnotherapie biedt een praktische en evidence-based weg voor dit innerlijke werk.
Als je klaar bent om voorbij de clichés te gaan en opnieuw contact te maken met wie je werkelijk bent, begeleid ik je daar graag bij.

Veelgestelde vragen over jezelf zijn